Bij de Mechelse pompiers

Hervormd

De Burgerwacht was door de wet van 31 december 1830 opgericht om in vredestijd de handhaving en gehoorzaamheid aan de wetten te bewerkstelligen, het herstel der orde en publieke vrede te verzekeren en 's lands onafhankelijkheid en onschendbaarheid te bewaren. In oorlogstijd was de opdracht hulp bieden aan het leger.

Hieroe werd de mannelijke bevolking van 21 tot en met 50 jaar oud die door (loting) van militaire dienst was vrijgesteld, in drie secties (des bans) ingedeeld. De eerste sectie bestond uit ongehuwden en weduwnaars zonder kinderen van 21 tot 35 jaar, de tweede sectie bestond uit mannen van dezelfde groepen van 36 tot 50 jaar en de derde sectie was samengesteld uit alle gehuwden en weduwnaars met kinderen.

In oorlogstijd werd de eerste sectie opgeroepen voor de verdediging van het grondgebied. De tweede sectie moest de militaire operaties bijstaan (verediging van de forten). De derde sectie bleef ter plaatse.

De organisatie van de Burgerwacht werd door de wet van 8 mei 1848 hervormd. De samenstelling bleef echter ongeveer hetzelfde: alle Belgische mannen tussen 21 en 50 jaar die geen legerdienst vervulden, waren dienstplichtig voor de Burgerwacht en moesten zich bij hun gemeentebestuur inschrijven.

Er bestonden twee verschillende lijsten: de ene voor de wachten die zelf hun uniform konden bekostigen, de ander was een reservelijst. De eerste liijst werd de actieve Burgerwacht. De nieuwe wet voorzag ook twaalf verplichte oefeningen per jaar die op zondag doorgingen en maximaal twee uren mochten duren. Deze wachten kregen dan ook snel de spotnaam (zondagssoldaten) mee.

De niet-actieve wacht moest alleen patrouilleren als de lokale autoriteit het nodig achtte en bestond eigenlijk alleen op papier al had ze wel een officierenkorps.

Minder oefenen

De organisatie van de Burgerwacht werd bij de wet van 13 juli 1853 versoepeld. Het aantal oefeningen werd daarbij gereduceerd tot acht en in gemeenten met minder dan 10.000 inwoners werd de Burgerwacht inactief en bestond ze enkel nog op papier. In Mechelen was de Burgerwacht pas begin 1850, na een heel traag vormingsproces, volledig ingericht.

In een overzicht van de (Garde Civique de Malines) op 1 maart 1851 zien we dat de stad Mechelen dan beschikt over vier bataljons, elk bestaande uit vier compagnies. Het aantal manschappen bedroeg 624, samengesteld uit 37 officieren, 121 onderofficieren en 466 gardes.

De leiding van de Burgerwacht was steeds uitgesproken Franstalig geweest, vooral omdat de officieren hoofdzakelijk uit de bourgeoisie afkomstig waren. Naar analogie met het leger werden bij de Burgerwacht dezelfde eenheden ingericht: jagerverkenners, chasseurs-éclaireurs, werden door de bevolking de (chaskes genoemd), de artileristen waren de (jozefieten), de infanteristen, de grote meerderheid werden gewoon de (jefkes) genoemd.

Sapeurs-pompiers

Was een afdeling van de Burgerwacht omdat men voor het blussen van branden beroep moest doen op die mensen waarover men beschikte. Naast de afdeling van de Burgerwacht bestond in de steden ook de stedelijke brandweer, zeer waarschijnlijk waren hierbij meestal dezelfde personen betrokken.

In sommige steden had de Burgerwacht ook een eigen muziekkorps om de oefeningen van de wachten te ondersteunen. Op sommige plaatsen ontstond hieruit de harmonie van de brandweer.

Uit een telling op datum van 31 december 1851 blijkt dat het korps van Mechelen in totaal over 672 wapens beschikte. In 1853 werd het legioen vervolgens teruggebracht tot 2 bataljons met 8 compagnies.

Samenstelling

In totaal waren er midden 1831 in Mechelen ongeveer 2.800 mannen dienstplichtig als burgerwachten, ingedeeld in drie compagnies. Alleen de eerste compagnie kon in geval van oorlog worden ingezet.

Burgemeester

Vooral politici waren in de weer om voor zichzelf ronkende titels te vergaren. Burgemeester Florimont Denis (1823-1899) was kolonel. Schepen en voorzitter van de Antwerpse provincieraad.

Hyacinthe Verhaeghen (1788-1859) was majoor, Schepen en provincieraadslid Egide Keitelaars (1802-1874) was luitenant-kolonel. Schepen Jules Nobels (1869-1944) was kapitein en secretaris. Echter door de minimale militaire ervaring en het legendarische gebrek aan discipline verloor de burgerwacht zijn positieve imago.

Florimond Henri Antoine Denis (Mechelen, geboren op 29 augustus 1823 en overleden aldaar op 30 januari 1899), was een Belgisch advocaat en politicus voor de Liberale Partij. Tevens was hij bevelhebber van de Burgerwacht en rechter van de stad Mechelen sinds 1884, zijn paradedegen bleef bewaard in de stadscollectie.

Hij werd burgemeester van Mechelen na de gemeenteraadsverkiezingen van 1895, de eerste volgens het algemeen meervoudig stemrecht. Nadat deze verkiezingsuitslagen waren vernietigd na een klacht van de Katholieke Partij won hij ook de verkiezingen van 1896.

Hij volgde in deze functie François Broers op. Denis bleef burgemeester tot aan zijn overlijden in januari 1899 en maakte aldus de verkiezingsnederlaag van oktober 1899 niet meer mee. hij werd opgevolgd door Edouard De Cocq.