Mechelen: vrijdag, 09 oktober 2026

Bij de Mechelse pompiers

1822 - 2014

Voor orde en veiligheid

Een centrumstad als Mechelen moet noodzakelijkerwijze een netwerk van orde-en hulpdiensten zoals brandweer en politie kunnen ontplooien.Het brandweerkorps is tot 1940 gehuisvest in de Bauwenstoren, de rechtervleugel van het stadhuis. Het zwaardere materieel staat in het zogenaamde "Hooimagazijn" in het leegstaand Minderbroederklooster. Tijdens de Tweede Wereldoorlog verhuist het korps naar het Berthouderspplein en daarna naar het hooimagazijn.
Volg hieronder mee de evolutie en de verschillende locaties van de kazerne ...

li

Eerste locatie

Hallestraat
De Bauwenstoren waarin de brandwacht (kazerne) was gevestigd deed dienst tot in 1938. Hij stond op de hoek van de Hallestraat-Reuzenstraat en werd afgebroken in 1968.

Sinds de oprichting van het korps in 1822 was de eerste locatie van de wacht, (men kon toen nog niet spreken van een kazerne) steeds gelegen in de Lakenhalle, (tegenwoordig het huidige stadshuis).

Opvallend is wel vooraleer er een korps van beroepsbrandweerlui tot stand kwam, het materiaal zowat overal in de stad verspreid werd bewaard. Pas vrij laat, in de late 18e en 19e eeuw ging men meer en meer centraliseren, met name in de stadshallen, later in de Bauwenstoren.

Wellicht was dit het gevolg van de steeds stijgende complexiteit van de apparatuur (brandspuiten en persslangen). Evenwel werd ervaren dat deze centralisatie ook de efficiëntie van de brandbestrijding in hoge mate ten goede kwam.

De Stadshallen-Bauwenstoren, bevond zich tussen de Befferstraat en Hallestraat, als Oostelijke begrenzing van het stadhuis.

Voorheen was de Befferstraat afgesloten door middel van een poort, geopend in het tweede kwart van de 17e eeuw en nadien bebouwd met privé-woningen aanleunend tegen de 14e eeuwse lakenhalle, deze werden echter gesloopt voor de bouw van de Bauwenstoren (1844), de neogotische stadhuisvleugel (1900-1911) en de nieuwe bouw van 1975.

Het Hooimagazijn

In de periode van het gewapend korps, was het materiaal eerst ondergebracht in het zogenaamde Hooimagazijn aan de Minderbroedersgang. Een uitgebreid kloostercomplex (met onder meer een begijnhof, gastenverblijven en een infirmerie).

Onder het Frans bewind werd in 1796 de kloosterorde verjaagd en de kapel gesloopt. Klooster en kerk werden gebruikt als militair hooimagazijn, stadsmagazijn en later brandweerkazerne.

Mechelaars bleven sindsdien het schip langsheen de Minderbroedersgang, het Hooimagazijn noemen.

In de jaren '50 van de 20e eeuw werden de gebouwen gesloopt om plaats te maken voor het Cultureel Centrum, de Academie voor Beeldende Kunsten en het Conservatorium.

Groot Kwartier

Tijdens de gemeenteraad van 28 maart 1932 werd er gesproken over het herinrichten van het bestendig korps.

De toenmalige pompierskazerne aan de Minderbroedersgang zou ontruimd worden en alles verhuisde naar een deel van de oude cavaleriekazerne aan het Berthoudersplein, meer bepaald het Groot Kwartier of Berthouderskazerne) dat vanaf dan dienst deed als opslagplaats voor de brandweer, tot 1908 was de rijkswacht hierin gevestigd.

De ruiterijkazerne werd in 1757 opgericht onder het Oostenrijkse bewind en ze bleef bestaan tot na de Tweede Wereldoorlog, ze was bestemd voor de cavalerie en de artillerie. De bevolking noemde het complex de paardenkazerne.

De kazerne zelf werd in 1947 afgebroken om plaats te maken voor de nieuw te bouwen Rijksmiddelbare Jongensschool (juni 1949), in deze school die men toen de R.M.S noemde heb ik later mijn schoolopleiding gevolgd.

Tijdelijk onderkomen

In 1947 zijn de bestaande lokalen van de brandweerkazerne op het Berthoudersplein niet meer geschikt voor deze dienst. In vergadering van 9 september 1947 wordt het ontwerp voor de verbouwing van het stadsmagazijn tot brandweerkazerne op de Winketkaai in het college besproken. Het werd door wnd. inspecteur der brandweerdiensten majoor Rombouts goedgekeurd die akkoord gaat met het plan.

La Ligna

dager
Op 12 juni 1982 werd de kazerne in de Dageraadstraat volledig vernieuwd en voorzien van alle nodig comfort.

In 1951 verhuisde men dan naar de Dageraadstraat, waarvoor de stad Mechelen in 1946 de voormalige meubelfabriek La Ligna had opgekocht, gebouwd in 1927 en met een operationele ruimte van 1.605 m2 naar ontwerp van architect C.Van den Bergh, een voor die tijd moderne installatie. De familie Festraets-Bleeckx was eigenaar van de meubelfabriek La Ligna in de Dageraadstraat.

Op 7 juli 1952 werd de nieuwe brandweerkazerne aan de Dageraadstraat officieel ingehuldigd. Mechelen kreeg in die periode een professioneel brandweerkorps met modern materieel.

De oude fabriek deed eveneens dienst als stadsmagazijn. In het begin werden alle stadsdiensten waaronder; de reinigingsdienst, openbare werken, de waterleiding, e.a hier ondergebracht.

Maar in 1980 werden de NOVA gebouwen op de Grote Nieuwendijk ingenomen door de stadsdiensten waardoor de brandweer alleen overbleef. In 1981 werden vernieuwings- en vergrotingswerken uitgevoerd mits behoud van het bestaande betonnen skelet.

In de jaren '90 wordt er nog een tweede grote renovatie uitgevoerd, (de keuken en het sanitair op de tweede verdieping) werd toen volledig vernieuwd maar wegens de expansie van het materiaal en voertuigen voldeed de kazerne niet langer meer en ging men op zoek naar een nieuwe locatie.

De deuren sluiten ...

Na bijna 70 jaar gehuisvest te zijn in de Dageraadstraat, worden in oktober 2019 de deuren definitief gesloten. Vele ex collega's zullen met veel weemoed terugdenken aan de vele mooie momenten die we daar beleefd hebben.

Copyright - 2026 - Designed by DiLuc - Hosting Combell